Geschiedenis van handoplegging
Handoplegging wordt al duizenden jaren toegepast. Intuïtief herontdekt men steeds weer de helende kracht van zachte aanraking. Het komt terug in meerdere culturen en religies, onder verschillende namen en stromingen, zoals: reiki, magnetiseren en healing.
- Egyptische priesters gebruikten handoplegging waarschijnlijk al voor rituelen rond reiniging, zegen, of initiatie rond 3000 v.Chr.
- De Boeddha (ca. 400 v.Chr.) zou mensen hebben genezen met zijn handen.
- Het komt voor in veel sjamanistische tradities over de hele wereld, van Siberie tot Latijns-Amerika.
- In de jaren 50-80 van de vorige eeuw werden in de Verenigde Staten therapievormen geïntroduceerd waarin handoplegging wordt toegepast, zoals Bio-Energetica, Therapeutic Touch en Healing Touch.
Er bestaat niet één vast instructieboekje voor handoplegging – op verschillende plaatsen, door verschillende eeuwen heen, hebben mensen handoplegging intuïtief opgepakt en herontdekt. Hieronder beschrijf ik nog een drietal invloedrijke personen die handoplegging beoefenden en bekend maakten.
Jezus Christus
Handoplegging komt voor in zowel de Hebreeuwse (Joodse) als Christelijke bijbel. Volgens het Nieuwe Testament heeft Jezus meerdere personen kunnen genezen met zijn handen. Jezus zag zichzelf hier echter niet als een unieke uitzondering, maar voorzag dat anderen hetzelfde zouden gaan doen: ”Ze zullen zieken weer gezond maken door hen de handen op te leggen.” (Nieuwe Testament, Marcus 16, 18). En dat klopte; binnen diverse stromingen van de Christelijke kerk en ook daarbuiten wordt handoplegging tot op heden toegepast, soms onder de naam van gebedsgenezing. Een voorbeeld is de Noorse gebedsgenezer Joralf Gjerstad, over wie de Netflix documentaire Doing Good (2016) is gemaakt.
Franz Anton Mesmer (1734-1815)
In de 18e eeuw ontstond in West-Europa een vergelijkbare behandelingsvorm. Volgens de Duitse arts Franz Anton Mesmer kon een disbalans van bepaalde lichaamsvloeistoffen zorgen voor lichamelijke problemen. Hij noemde deze vloeistoffen: fluïdum. Waar hij eerder experimenteerde met magneten om deze balans te herstellen, begon hij later zijn cliënten te behandelen met slechts zijn handen.
Mesmer vond zijn verklaring voor deze behandelwijze in iets dat hij dierlijk magnetisme noemde. Ieder levend wezen zou volgens hem bezitten over deze kracht. Tot op de dag van vandaag zijn er behandelaars actief die bekend staan als ‘magnetiseurs’.
Mikao Usui (1865 – 1926)
De Japanse grondlegger van het moderne, wereldwijd bekende leersysteem van reiki is Mikao Usui. Als docent theologie ging hij op zoek naar de manier waarop Jezus en Boeddha met handoplegging zieken genazen. Hiervoor bestudeerde hij 2500 jaar oude boeddhistische sutra’s en ging hij mediteren op een heilige berg.
Nadat de Japanner een spirituele ervaring kreeg tijdens meditatie, ontdekte hij een helend vermogen in zijn handen, waarmee hij zichzelf en anderen kon helpen genezen. In de jaren daarna heeft hij Japan doorgereisd om anderen deze methode te leren. In zijn leer wordt er niet gesproken over een lichamelijke vloeistof, maar over ‘levensenergie’: ki of chi.
Het leersysteem van Usui is zeer succesvol geworden, doordat het via zijn leerlingen (en diens leerlingen) de wereld is overgegaan. Het hedendaagse leersysteem bevat een uitgebreid initiatieritueel, met vaste handposities, symbolen en geheime procedures. Usui’s eigen verhaal over het mediteren op de berg laat echter zien dat een initiatie door een ander persoon geen vereiste is om het helend vermogen bij jezelf te vinden.
“Reiki is love. Love is wholeness. Wholeness is balance. Balance is well-being. Well-being is freedom from disease.“
~ Mikao Usui
Een brede visie op handoplegging: Activeren. Integreren. Reguleren.
Zoals hierboven duidelijk wordt, bestaan er verschillende zienswijzen rondom de werking van handoplegging. De Japanse kanji-tekens ‘rei-ki’ duiden op een ‘universele levensenergie’. In andere Oosterse tradities en geneeswijzen spreekt men van prana of chi. Hiermee wordt eenzelfde, voelbare energie aangeduid. Handoplegging zou helpen om blokkades in deze energiestroom op te lossen.
Tegenwoordig vraagt men zich af of de energie die we kunnen voelen niet los te zien is van het natuurkundige, meetbare verschijnsel van ‘energie’, zoals het sinds de 19e eeuw bekend is in de wetenschap. Dat is aannemelijk: wat al duizenden jaren als universele levensenergie werd ervaren, kon men immers wel voelen en benoemen, maar nog niet objectief meten of begrijpen. Het is eigenlijk pas heel kort geleden dat de mens meer grip krijgt op het bestaan, de werking en de verschillende vormen van energie, dankzij de wetenschap.
Sinds de relativiteitstheorie van Einstein weten we dat materie en energie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Dit geldt ook voor levende wezens, zoals mensen en dieren: we weten inmiddels dat iedere cel in ons lichaam is geladen met energie. Ons lichaam is een zeer goede geleider van elektriciteit, doordat het voor 50-60% uit water en opgeloste zouten bestaat. Dit maakt het mogelijk voor onze hersenen om te communiceren via elektrische golven en frequenties; voor onze zenuwen om impulsen te geleiden via elektrische spanningsveranderingen; en zelfs voor onze cellen om met elkaar te communiceren via elektromagnetische velden en signalen.
Kortom, zowel vanuit intuïtief en wetenschappelijk oogpunt kun je het menselijk lichaam beschouwen als één intelligent netwerk dat intern communiceert en zichzelf reguleert via energie.
Dat heeft betrekking op hoe we kunnen kijken naar gezondheid, namelijk als een staat van coherentie (samenhang). Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat zien dat een goede afstemming tussen o.a. de hersenen, het zenuwstelsel, het immuunsysteem en de rest van het lichaam van groot belang is voor onze lichamelijke en psychische gezondheid. Wanneer die samenhang verstoord raakt, wordt het lichaam minder weerbaar en kunnen klachten ontstaan.
Door rust, ontspanning en innerlijke afstemming kunnen de verschillende systemen in het lichaam beter met elkaar samenwerken. Hierdoor kan het lichaam meer ruimte krijgen om te herstellen, zich aan te passen en zijn natuurlijke balans te behouden.
Handoplegging kan je hierbij ondersteunen: affectieve aanraking activeert het parasympatisch zenuwstelsel, onze rust- en ontspanningsmodus; daarnaast betekent innerlijke afstemming dat je je bewust wordt van wat je voelt en hier bij kunt blijven. Dit gaat over zelfregulatie.
Meer over de werking van reiki, volgens wetenschappelijke inzichten, lees je hier.
